Проза

Нохчийн Республикин Куьйгалхочун, Россин Турпалхочун Кадыров Рамзанан Нохчийн меттан денца доьзна декъалдар

PDFПечатьE-mail

Обновлено 27.04.2016 11:34 Автор: Administrator 27.04.2016 11:26

 

Хьомсара махкахой!

Даггара декъалдо шу Нохчийн меттан денца!

Шен Даймахке цIена, даггара безам хуьлийла дац, шен матте безам ца хилча. Нохчийн мотт вайн историх, къоман башхаллех, гIиллакхех, культурех дIакъасто йиш йоцу дакъа ду.

Нохчийн Республикин хьалхарчу Президента, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжас кест-кеста олура: «Ненан мотт ларар а, цуьнан сий-пусар дар а, безар а ша-шен ларар а, шен халкъ ларар а ду». Цо олура муьлххачу а халкъан коьрта билгало цуьнан мотт бу. Нагахь санна мотт дIабалахь, къам долчуьра дIадевр ду вай.

Тахана вай даздо оцу дезачу дийнан исс шо кхачар. Оцу шерашкахь иза уггаре а безачех хилла дIахIоьттина. Оцу дийнахь къаьсттина самукъане а, гIовгIане а хуьлу вайн гIалийн а, яртийн а урамашкахь, иллеш, беларш хеза, уггаре а коьртаниг – ненан мотт хеза.

Ненан маттаца экаме юкъаметтиг хилийтар, иза Iалашбар, бовзийтар, баржор, цуьнга марзо кхоллар вайн коьртачу декхарех цхьаъ ду, хIунда аьлча иза вайн культурин, къоман башхаллин бух бу.

Нохчийн мотт Iалашбархой а, баржорхой а ду  вай. Цундела вайна тIехь доккха жоьпалла ду. Ненан матте безам, цуьнан аьхналле марзо доьзалехь кхолла еза. ТIаккха вайн къоначу бахархойн дегнаш чохь, синошца хир бу иза. Ларбе иза, тIейогIучу тIаьхьенашка дIакховдабе!

 

 

АЛИЕВА Зарина

PDFПечатьE-mail

Автор: Administrator 10.03.2016 11:15

  

Диканах йоьттина сийлаллин бIоьвнаш

 

Дуьнен чохь вехачу муьлххачу а стеган шен кхоллам бу. Амма шайн дахар халкъан дахарца дозушболчу нехан  кхоллам башха хуьлу. Цу нехан цIарца уьш баьхначу  заманан цIе  йоху, цу цIерийн беркат тIейогIучу заманашна дIасадаьржа, тIекхуьучу чкъурашна масал эца, тIетовжа агIо а хуьлий.

ЦIераш дукха IаьIначу заманахь, цIарна бецачу нахалахь билгала хуьлу и тайпа нах, шаьш дечу гIуллакхашца, сийлахьниг даржош, шайн дахар къинхьегамна дIаделла хиларна. Со хIара халкъан дуьхьа деш ву, бохуш, соьга ладогIийша бохуш, кхайкхамаш ца бо цара. Шен халкъан дахар, цуьнан бIешерашкахь кхиийна хьекъал дан ца дайта, тIаьхьенашна а довзийта, чкъурашна юкъара зIе ца хадийта Iалашо йолуш, язйо цара. Йозанехь дерг даиманна а даха дуьсу, муьлххачу заманан теш а хуьлий.

 Яздархочун декхарш дуккха а ду, я цхьаъ ду, хIора яздархочун шен-шен а долуш, масала «дика яздар» коьрта а хеташ. Ахмадов Мусан дика яздар – дешан мах беза хилар хаар ду,  шен дош сирланиг, цIенаниг даржорехьа дIакхайкхор. Яздархочун кхоллараллехь коьртаниг адамашлахь адамалла ларъяр ду. Ахмадов Мусас хIора ша язбечу могIанехь, ша дечу гIуллакхехь дIакхайкхошъерг адамалла ю, дахаран къизаллехь, халчу хьолехь адамаллех ца воха гIо деш: «Массара а дицдича иза – шаьш лакхенаш хилар, шаьш лаьмнаш хилар – хIун хир ду дуьненах? Массо а бIаьвнаш херцар ю, массо а лаьмнаш текхар ду. Царна гIортораш ма оьшу». Адамо ша лакхе хилар дицдича, «цунах зингатий, дIамаш я дехкий хуьлу… синош дукха жимлой, жимлой, зингаттийнчул хуьлу. Суна хаьа, адамаш а хилла, муха даха деза. Зуькарш дан деза, зуькарш, Деле кхайкха, Деле орца деха». Ахмадов Мусан ерриг кхолларалла лаьтташ оцу дешнийн бух тIехь, адамна шен са лардан некъ бу цо шен кхоллараллехула гойтург.

 
 

АХМАДОВ Муса

PDFПечатьE-mail

Автор: Administrator 10.03.2016 11:14

 

 Мохк бегийча (II)

 

Ткъа хIинца, Докка, хIинца хьох хIун хилла?..

Мичахь ву хьо, хIетахьлера Докка? Докка, Докка...

ДIаяхана хан къоналла эцна яхана а ца Iийн-теша?.. Цa Iийн-теша?.. XIaxI?..

– ...Иза-м ас дIасацор ю хьуна. Со цхьа шайнаш...

– .. .Шайнаш а ю... Схьавола, куьгтаIаде...

 
 

АХМАДОВ Муса

PDFПечатьE-mail

Обновлено 10.03.2016 11:14 Автор: Administrator 10.03.2016 11:08

 

 

Мохк бегийча

 

Лo догIу даккхийчу чимашца, массо хIума а хьулдеш. Цкъадолчунна. Малх ма-кхийтти, гуча-м дер ду дерриге а. Дуьненчохь ахь мел лелийнарг, замано дицдаларан пардо тасахь а, мел тIаьхьа а цхьанхьахула гучудолу. Вон а, дика а. Жаьмбикна-м гуттар а и иштта дуйла хаьара. ХIинца санна ца хиънехь а, геннахь, кхетаман кIоргенехь ехара и ойла. Цо сецавора цхьадол- чу некъашна тIе ца волуьйтуш. Хало-о-м дара иза, хIетте а и хало лан а лайна, тIехъяьлча, декхна хетара денош а, буьйсанаш а...

Юкъ-юккъера екхна ю стигал. Мархашна юккъехула Iеначу беттасин серлонехь лепа чимаш. Куй дIа а баьккхина лаьттачу цуьнан коьрта тIехь соьцу уьш, юха деша.

Цо дIатуьллу куй. ТIаккха хьаннашлахь Iуьллучу жимчу юьрте бIаьргбетта. ДIатийна юрт. Юкъ-юккъехь бен стогарш а гац. Iаьржа гIаларташ а хилла лаьтта цIенош а, царна гонахара бошмаш а. Тийна ю кхуьнан  хIусам а. Цхьанаэшшарехь синош дохуш Iохку бераш а, зуда a. XIapa хьоьгу царех: кхунна хаьа кхин цкъа а, мел дукха вахарх, иштта синхааме наб шена кхетарг цахилар. Масех бутт хьалха дIабаьлла и синтем.

 
 

БЕКСУЛТАНОВ Муса

PDFПечатьE-mail

Автор: Administrator 10.03.2016 11:01

 

 

Чубузучу малхана тIаьхьа

 

Иштта хьайн Iадда, цхьа декъаза де а текхош, нахала ца вала гIерташ воллучу хьуна цхьа дош я цхьа ойла тоьа-кх, дерриг а са тIекIелдала я хахкавелла, иштта, къаххашкахула дIа чу ваха…

Тилвизоре хьоьжуш Iара-кх со, аьлча а, боксе, Ризвана сайга тилпо тухуш.

Бокс суна жимчохь дуьйна езара дукха, боксер хила сайн аьтто ца хиллехь а: со оцу тренера дIа-м ца ийцира, нах дукха бу шен, аьлла, доцу бахьана а даьккхина.

Со охьатохарех лата Iама вахара тIаккха, цунна дог а даьттIа.

Шина шарахь республикин чемпион а лаьттира, кху чуьра и шайтIа довззалц… Цо дерриг а тIекIел а туьйхира-кх цул тIаьхьа, ша бен, дуьнен чохь кхин бала а ца буьтуш…

 Со хIун дуьйцуш вара-а, хIа-а, хIаъ, тилвизоре хьоьжуш вара-кх, Барерица леташ Пак а волуш, – Менни Пакьяо.

 
 

Страница 8 из 39

Яндекс.Метрика