Проза

Машаран денца доьзна Нохчийн Республикин Куьйгалхочун, Россин Турпалхочун Кадыров Рамзанан декъалдар

PDFПечатьE-mail

Обновлено 27.04.2016 11:35 Автор: Administrator 27.04.2016 11:34

Хьомсара махкахой!

 

    Декъалдо шу Машаран денца! 2009-чу шеран 16-чу апрелехь Россин Федерацин Президентан тIедилларца Нохчийн Республикера контртеррористически операцин раж дIаяьккхира. И де вайна массарна а баккъал а дерриге а халкъан а, сирла а деза де хилла дIахIоьттира.

   Контртеррористически операцин раж дIаяккхаран де нохчийн халкъан исторехь республикехь маьрша хийцамаш дIаболабаран де хилла дIахIоьттира. Оцу сацамо гIо дира пачхьалкхан Iедалан а, урхаллин а ерриге а институташ меттахIотторна, шуьйра таронаш схьайиллира республикин экономика а, социальни дакъа а кхиорна.

   

   Оцу дийнан мехаллин а, шайн дахарш ца кхоош иза гергадало гIиртинчеран хьуьнаран а мах хадийна вер а вац. Нохчийн Республикехь машар а, синтем а, токхе а хилийтаран дуьхьа шайн синош ца кхоийра Нохчийн Республикин хьалхарчу Президента, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжас а, цуьнан тешамечу эзарнаш бIанакъосташа а. Церан цкъа а лийр йоцу турпалалла бахьанехь тахана Россин уггаре а сиха кхуьуш йолчу, маьршачу, синтемечу цхьана регионехь Iаш ду вай. Вайн декхар ду оцу маршонан, кхиамийн хама бар, и маршо а, кхиамаш а ларбар, чIагIбар, дебор.

   Билггал Кадыров Ахьмад-Хьаьжа бахьана долуш республикин пачхьено – Соьлжа-ГIалано лардина шен исторически дозанаш. Лардина иза кхечанхьа дехьа яккха еза бохуш дуьйцуш хабарш хиллехь а. Тахана Соьлжа-ГIала Россин уггаре а хазачу а, маьршачу а гIаланех цхьаъ ю. Кхузахь дIахьо дуьненаюкъара къийсадаларш, конференцеш, гайтамаш, фестивалаш. Дуьненан массо а маьIIера туристаш богIу вай долчу, инвесторша шайн харжаш вайн экономикина юкъайохку, гIала бIаьргашна а гуш кхуьуш, хазлуш ю. Нийсса шо хьалха мехкан Президента Путин Владимира Владимировича исторически нийсо меттахIоттийра, Соьлжа-ГIалина «БIаьхаллин сийлаллин гIала» цIе а тиллина.

   Контртеррористически операцин раж дIаяьккхинчул тIаьхьа дIадевлла шераш билгал дара бIаьрла толамаш бахарца а, баккхий хиламаш хиларца а, регионан дахаран дерриге а дакъош – промышленностана тIера дешарна а, могашалла Iалашъярна а тIекхаччалц сиха кхиарца. Амма вайн уггаре а коьрта кхиам бу адамийн дахар тоделла хилар. Церан яккхий таронаш ю шайн бакъенаш, лаамаш, сатийсамаш, ойланаш кхочушъян, шайн таронех пайдаэца.

   Хьомсара махкахой! ХIокху дезачу дийнахь суна лаьа шун доьзалшкахь ийман, беркат лаьттийла, дахарехь аьтто хуьлийла, стигал даима а маьрша хуьлийла. Шайн дикачу дерриге а гIуллакхашкахь кхиамаш хуьлда шун!

 

Нохчийн Республикин Куьйгалхочун, Россин Турпалхочун Кадыров Рамзанан Нохчийн меттан денца доьзна декъалдар

PDFПечатьE-mail

Обновлено 27.04.2016 11:34 Автор: Administrator 27.04.2016 11:26

 

Хьомсара махкахой!

Даггара декъалдо шу Нохчийн меттан денца!

Шен Даймахке цIена, даггара безам хуьлийла дац, шен матте безам ца хилча. Нохчийн мотт вайн историх, къоман башхаллех, гIиллакхех, культурех дIакъасто йиш йоцу дакъа ду.

Нохчийн Республикин хьалхарчу Президента, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжас кест-кеста олура: «Ненан мотт ларар а, цуьнан сий-пусар дар а, безар а ша-шен ларар а, шен халкъ ларар а ду». Цо олура муьлххачу а халкъан коьрта билгало цуьнан мотт бу. Нагахь санна мотт дIабалахь, къам долчуьра дIадевр ду вай.

Тахана вай даздо оцу дезачу дийнан исс шо кхачар. Оцу шерашкахь иза уггаре а безачех хилла дIахIоьттина. Оцу дийнахь къаьсттина самукъане а, гIовгIане а хуьлу вайн гIалийн а, яртийн а урамашкахь, иллеш, беларш хеза, уггаре а коьртаниг – ненан мотт хеза.

Ненан маттаца экаме юкъаметтиг хилийтар, иза Iалашбар, бовзийтар, баржор, цуьнга марзо кхоллар вайн коьртачу декхарех цхьаъ ду, хIунда аьлча иза вайн культурин, къоман башхаллин бух бу.

Нохчийн мотт Iалашбархой а, баржорхой а ду  вай. Цундела вайна тIехь доккха жоьпалла ду. Ненан матте безам, цуьнан аьхналле марзо доьзалехь кхолла еза. ТIаккха вайн къоначу бахархойн дегнаш чохь, синошца хир бу иза. Ларбе иза, тIейогIучу тIаьхьенашка дIакховдабе!

 

 
 

АЛИЕВА Зарина

PDFПечатьE-mail

Автор: Administrator 10.03.2016 11:15

  

Диканах йоьттина сийлаллин бIоьвнаш

 

Дуьнен чохь вехачу муьлххачу а стеган шен кхоллам бу. Амма шайн дахар халкъан дахарца дозушболчу нехан  кхоллам башха хуьлу. Цу нехан цIарца уьш баьхначу  заманан цIе  йоху, цу цIерийн беркат тIейогIучу заманашна дIасадаьржа, тIекхуьучу чкъурашна масал эца, тIетовжа агIо а хуьлий.

ЦIераш дукха IаьIначу заманахь, цIарна бецачу нахалахь билгала хуьлу и тайпа нах, шаьш дечу гIуллакхашца, сийлахьниг даржош, шайн дахар къинхьегамна дIаделла хиларна. Со хIара халкъан дуьхьа деш ву, бохуш, соьга ладогIийша бохуш, кхайкхамаш ца бо цара. Шен халкъан дахар, цуьнан бIешерашкахь кхиийна хьекъал дан ца дайта, тIаьхьенашна а довзийта, чкъурашна юкъара зIе ца хадийта Iалашо йолуш, язйо цара. Йозанехь дерг даиманна а даха дуьсу, муьлххачу заманан теш а хуьлий.

 Яздархочун декхарш дуккха а ду, я цхьаъ ду, хIора яздархочун шен-шен а долуш, масала «дика яздар» коьрта а хеташ. Ахмадов Мусан дика яздар – дешан мах беза хилар хаар ду,  шен дош сирланиг, цIенаниг даржорехьа дIакхайкхор. Яздархочун кхоллараллехь коьртаниг адамашлахь адамалла ларъяр ду. Ахмадов Мусас хIора ша язбечу могIанехь, ша дечу гIуллакхехь дIакхайкхошъерг адамалла ю, дахаран къизаллехь, халчу хьолехь адамаллех ца воха гIо деш: «Массара а дицдича иза – шаьш лакхенаш хилар, шаьш лаьмнаш хилар – хIун хир ду дуьненах? Массо а бIаьвнаш херцар ю, массо а лаьмнаш текхар ду. Царна гIортораш ма оьшу». Адамо ша лакхе хилар дицдича, «цунах зингатий, дIамаш я дехкий хуьлу… синош дукха жимлой, жимлой, зингаттийнчул хуьлу. Суна хаьа, адамаш а хилла, муха даха деза. Зуькарш дан деза, зуькарш, Деле кхайкха, Деле орца деха». Ахмадов Мусан ерриг кхолларалла лаьтташ оцу дешнийн бух тIехь, адамна шен са лардан некъ бу цо шен кхоллараллехула гойтург.

 
 

АХМАДОВ Муса

PDFПечатьE-mail

Автор: Administrator 10.03.2016 11:14

 

 Мохк бегийча (II)

 

Ткъа хIинца, Докка, хIинца хьох хIун хилла?..

Мичахь ву хьо, хIетахьлера Докка? Докка, Докка...

ДIаяхана хан къоналла эцна яхана а ца Iийн-теша?.. Цa Iийн-теша?.. XIaxI?..

– ...Иза-м ас дIасацор ю хьуна. Со цхьа шайнаш...

– .. .Шайнаш а ю... Схьавола, куьгтаIаде...

 
 

АХМАДОВ Муса

PDFПечатьE-mail

Обновлено 10.03.2016 11:14 Автор: Administrator 10.03.2016 11:08

 

 

Мохк бегийча

 

Лo догIу даккхийчу чимашца, массо хIума а хьулдеш. Цкъадолчунна. Малх ма-кхийтти, гуча-м дер ду дерриге а. Дуьненчохь ахь мел лелийнарг, замано дицдаларан пардо тасахь а, мел тIаьхьа а цхьанхьахула гучудолу. Вон а, дика а. Жаьмбикна-м гуттар а и иштта дуйла хаьара. ХIинца санна ца хиънехь а, геннахь, кхетаман кIоргенехь ехара и ойла. Цо сецавора цхьадол- чу некъашна тIе ца волуьйтуш. Хало-о-м дара иза, хIетте а и хало лан а лайна, тIехъяьлча, декхна хетара денош а, буьйсанаш а...

Юкъ-юккъера екхна ю стигал. Мархашна юккъехула Iеначу беттасин серлонехь лепа чимаш. Куй дIа а баьккхина лаьттачу цуьнан коьрта тIехь соьцу уьш, юха деша.

Цо дIатуьллу куй. ТIаккха хьаннашлахь Iуьллучу жимчу юьрте бIаьргбетта. ДIатийна юрт. Юкъ-юккъехь бен стогарш а гац. Iаьржа гIаларташ а хилла лаьтта цIенош а, царна гонахара бошмаш а. Тийна ю кхуьнан  хIусам а. Цхьанаэшшарехь синош дохуш Iохку бераш а, зуда a. XIapa хьоьгу царех: кхунна хаьа кхин цкъа а, мел дукха вахарх, иштта синхааме наб шена кхетарг цахилар. Масех бутт хьалха дIабаьлла и синтем.

 
 

Страница 10 из 41

Яндекс.Метрика